Kurkumina liposomalna, micelarna czy z pieprzem? Co pokazało badanie

Na półce stoją obok siebie: kurkuma w proszku, kurkuma z pieprzem, kurkumina liposomalna, micelarna, fitosomowa, w kroplach i w płynie. Wszystkie obiecują „wysoką przyswajalność". Problem w tym, że przez lata nikt nie porównał ich bezpośrednio, na tych samych ludziach, w tym samym badaniu — więc każdy producent mógł cytować własny pomiar. W 2021 roku takie badanie wreszcie powstało, i jego wyniki są zaskakujące nawet dla branży: z ośmiu porównanych form tylko dwie wypadły istotnie lepiej od zwykłej kurkuminy. Liposomów wśród nich nie było.

Kurkuma w tabletkach z Korei — wodnorozpuszczalna kurkumina

Technologia rozpuszczalności z koreańskiego instytutu KRIBB, bez piperyny — 60 tabletek.

106,00 złZobacz produkt →

Spis treści

• Dlaczego kurkumina prawie się nie wchłania
• Badanie, które porównało osiem form głowa w głowę
• Kurkumina liposomalna — czy naprawdę działa lepiej?
• Kurkumina micelarna — najlepszy wynik
• Cyklodekstryna — druga forma, która zadziałała
• Kurkuma z pieprzem — co naprawdę pokazało badanie z 1998
• Kurkumina w płynie, w kroplach, do picia
• Fitosomy i cząstki submikronowe — dlaczego zawiodły
• Jak wybrać preparat — 5 pytań
• Nasza droga: koreańska kurkumina wodnorozpuszczalna
• Ile kurkuminy dziennie
• Najczęstsze pytania
• Źródła

Dlaczego kurkumina prawie się nie wchłania

Kurkumina to barwnik z kłącza ostryżu długiego (Curcuma longa) i główny badany składnik kurkumy. Ma za sobą tysiące publikacji — i jeden uporczywy problem, który przez lata blokował przełożenie tych badań na praktykę: po połknięciu prawie nie trafia do krwi.

Składają się na to cztery rzeczy, opisane w klasycznym przeglądzie w Molecular Pharmaceutics [1]:

• Rozpuszczalność w wodzie bliska zeru. Kurkumina jest lipofilna — a treść jelita to środowisko wodne. To, co się nie rozpuści, nie ma jak przejść przez ścianę jelita.
• Szybki metabolizm w ścianie jelita i w wątrobie. Ta część, która przejdzie, jest natychmiast sprzęgana (glukuronidacja, siarczanowanie).
• Szybkie wydalanie tego, co powstanie.
• Niestabilność chemiczna w pH obojętnym i zasadowym.

Efekt jest taki, że po zjedzeniu nawet dużej porcji kurkumy stężenie wolnej kurkuminy w osoczu bywa niewykrywalne. To nie jest opinia sprzedawców suplementów — to punkt wyjścia całej literatury na ten temat. Cała branża „lepszej przyswajalności" powstała właśnie po to, żeby ten jeden problem obejść.

Pytanie brzmi: która droga obejścia faktycznie działa?

Badanie, które porównało osiem form głowa w głowę

Do 2021 roku każdy producent mógł powołać się na własne badanie własnej formy — porównane z „zwykłą kurkuminą". Brakowało czegoś prostszego i znacznie trudniejszego do zrobienia: jednego badania, w którym te same osoby przyjmują po kolei wszystkie formy.

Takie badanie opublikował zespół z Uniwersytetu w Hohenheim w Molecular Nutrition & Food Research. Randomizowane, podwójnie zaślepione, krzyżowe, 12 zdrowych dorosłych, jednorazowa dawka 207 mg kurkuminy z każdej z ośmiu formulacji, 24-godzinny profil farmakokinetyczny [2].

Wyniki — mierzone jako pole pod krzywą stężenia w osoczu (AUC) względem kurkuminy natywnej:

Druga kolumna jest ciekawa, ale to trzecia jest kluczem. Formy, które zadziałały, miały wielokrotnie wyższą rozpuszczalność po strawieniu — 80% i 33% wobec mniej niż 8% u wszystkich pozostałych. Autorzy formułują wniosek wprost: poprawa biodostępności wynika ze zwiększonej stabilności i rozpuszczalności po strawieniu, natomiast strategie działające po wchłonięciu — w tym hamowanie przemiany metabolicznej — okazały się nieskuteczne [2]. [MOCNE]

Uczciwe ograniczenia, o których warto wiedzieć: to jedno badanie na 12 osobach i pojedyncza dawka, a konkretne preparaty w każdej kategorii różnią się między sobą — „liposomalny" jednego producenta to nie to samo co drugiego. Nie jest to więc dowód, że każda liposomalna kurkumina na świecie nie działa. Jest to natomiast najlepsze bezpośrednie porównanie, jakie mamy — i pokazuje, gdzie leży mechanizm.

Kurkumina liposomalna — czy naprawdę działa lepiej?

To dziś najczęściej wyszukiwana i najagresywniej reklamowana forma. Idea jest elegancka: kurkuminę zamyka się w liposomach — pęcherzykach z fosfolipidów, podobnych do błon komórkowych — które mają ją przeprowadzić przez jelito.

Elegancka idea nie zawsze przekłada się na wynik. W jedynym bezpośrednim porównaniu u ludzi liposomalna kurkumina nie wypadła istotnie lepiej od zwykłej, a jej rozpuszczalność po strawieniu pozostała poniżej 8% [2]. Powód, który sugerują autorzy, jest praktyczny: liposom musi przetrwać żołądek i trawienie — a jeśli się rozpadnie zanim dotrze do miejsca wchłaniania, kurkumina wraca do punktu wyjścia, czyli do postaci nierozpuszczalnej.

Czy to znaczy, że liposomalna kurkumina jest oszustwem? Nie — i nie napiszemy tak, bo byłoby to zbyt proste. Jakość liposomów bardzo się różni między producentami, a badania nad nanoformulacjami trwają [3]. Ale jeśli płacisz za tę formę więcej, powinieneś wiedzieć, że najlepsze dostępne porównanie u ludzi nie potwierdziło jej przewagi — i że sprzedawca, który mówi inaczej, prawdopodobnie cytuje badanie własnego preparatu, a nie porównanie z innymi.

Kurkumina micelarna — najlepszy wynik

Micele to maleńkie kuliste struktury, w których cząsteczki o „głowie" wodolubnej i „ogonie" tłuszczolubnym otaczają kurkuminę i utrzymują ją w zawiesinie w środowisku wodnym. Innymi słowy: rozwiązują dokładnie ten problem, który jest źródłem kłopotu.

To ta forma osiągnęła w porównaniu 57-krotny wzrost AUC [2]. We wcześniejszym badaniu tego samego ośrodka, przy dawce 500 mg kurkuminoidów u 23 osób, kurkumina micelarna była 185-krotnie lepiej biodostępna niż natywna (u kobiet 277-krotnie, u mężczyzn 114-krotnie), a mikronizowany proszek — 9-krotnie. Parametry bezpieczeństwa pozostały w normie we wszystkich grupach [4]. [MOCNE]

Ciekawostka z tego badania, o której rzadko się mówi: kobiety wchłaniały kurkuminę wyraźnie lepiej niż mężczyźni. Autorzy sami zaznaczają, że wymaga to dalszych badań — ale to przypomnienie, że „dawka skuteczna" nie jest tą samą liczbą dla wszystkich.

Cyklodekstryna — druga forma, która zadziałała

Cyklodekstryny to pierścieniowe cząsteczki cukrowe z wnętrzem lipofilnym i powierzchnią wodolubną. Kurkumina „wchodzi" do środka pierścienia i w ten sposób podróżuje przez środowisko wodne. Kompleks z γ-cyklodekstryną osiągnął 30-krotny wzrost AUC i 33% rozpuszczalności po strawieniu — drugi wynik w zestawieniu [2].

Mechanizm jest ten sam, co przy micelach: utrzymać kurkuminę w postaci rozpuszczonej dostatecznie długo. Dwie zupełnie różne technologie, jedna zasada — i to jest najmocniejszy argument za tym, że autorzy trafnie wskazali sedno.

Kurkuma z pieprzem — co naprawdę pokazało badanie z 1998

„Kurkuma działa tylko z pieprzem" to najpowszechniejsza porada w polskim internecie. Pochodzi z konkretnego badania — i warto wiedzieć, co dokładnie ono zmierzyło.

W pracy opublikowanej w Planta Medica w 1998 roku ochotnikom podano 2 g kurkuminy; stężenia w surowicy były niewykrywalne lub bardzo niskie. Po dodaniu 20 mg piperyny stężenia wzrosły istotnie, a biodostępność — o 2000% [5].

Liczba robi wrażenie, ale trzeba ją czytać razem z punktem wyjścia: 2000% wzrostu z poziomu bliskiego zeru to nadal bardzo mało. Procent liczy się od bazy, a baza była tu praktycznie niemierzalna. Do tego w porównaniu z 2021 roku formulacja z adiuwantami, w tym z piperyną, nie osiągnęła istotnej różnicy wobec kurkuminy natywnej [2] — bo hamowanie metabolizmu nie rozwiązuje problemu, którym jest brak rozpuszczalności.

Praktyczny wniosek jest zniuansowany, nie zerojedynkowy: dodawanie pieprzu do potraw z kurkumą ma sens i nic nie kosztuje — rób to dalej. Ale nie jest to droga do dawek badanych w literaturze, a piperyna ma swoją cenę: podrażnia żołądek i zmienia metabolizm leków. Rozpisaliśmy to osobno:

Kurkumina w płynie, w kroplach, do picia

Coraz częściej spotyka się płynną kurkuminę — w kroplach, w buteleczkach z pipetą, jako koncentrat do picia. Naturalne pytanie brzmi: czy postać płynna sama w sobie coś zmienia?

Sama płynność — nie. Znaczenie ma to, w czym kurkumina jest rozpuszczona lub zawieszona. Płyn, w którym kurkumina jest jedynie zmielona i wymieszana, ma ten sam problem co proszek: cząstki opadają, a w jelicie i tak trzeba je rozpuścić. Natomiast płynne micele — czyli forma, która wygrała w obu opisanych badaniach [2][4] — są płynne właśnie dlatego, że kurkumina jest w nich realnie rozpuszczona.

Innymi słowy: „w kroplach" to opis opakowania, nie technologii. Pytanie, które warto zadać przed zakupem, brzmi nie „płyn czy kapsułka", tylko: czy ta kurkumina jest rozpuszczalna w wodzie. Ta sama uwaga dotyczy określenia „kurkuma do picia" — jeśli oznacza po prostu proszek rozmieszany w mleku czy wodzie, to smaczne i zdrowe, ale nie zmienia biodostępności.

Fitosomy i cząstki submikronowe — dlaczego zawiodły

Fitosomy (kompleksy kurkuminy z fosfolipidami) i cząstki submikronowe (bardzo drobno zmielona kurkumina) to dwa popularne podejścia, które w bezpośrednim porównaniu nie osiągnęły istotnej przewagi nad formą natywną, przy rozpuszczalności poniżej 8% [2].

W przypadku mielenia mechanizm porażki jest pouczający: drobniejsze cząstki to nie to samo co cząstki rozpuszczone. Mikronizacja pomaga — we wcześniejszym badaniu dała 9-krotny wzrost [4] — ale wobec 185-krotnego wyniku miceli widać skalę różnicy. Zmniejszanie cząstek dochodzi do ściany, której nie da się przebić bez zmiany rozpuszczalności.

Warto dodać, że nauka nie stoi w miejscu: przeglądy nanoformulacji opisują wiele obiecujących kierunków, a kolejne preparaty są badane [3][6]. Ale obietnica z ulotki to nie to samo co wynik u ludzi — i dopóki producent nie pokaże porównania, warto zakładać, że mamy do czynienia z obietnicą.

Jak wybrać preparat — 5 pytań

1. Czy kurkumina jest rozpuszczalna w wodzie? To jedno pytanie odsiewa większość rynku — i jest zgodne z mechanizmem, który wskazało badanie porównawcze [2].
2. Ile jest realnej kurkuminy, a nie „kurkumy"? Sproszkowane kłącze zawiera zaledwie kilka procent kurkuminoidów. „1000 mg kurkumy" to nie 1000 mg kurkuminy.
3. Czy jest piperyna — i czy jej potrzebujesz? Jeśli preparat jest rozpuszczalny, piperyna przestaje być konieczna, a to oznacza mniej podrażnień żołądka i mniej interakcji z lekami.
4. Czy producent podaje standaryzację i pochodzenie? Część opisanych przypadków uszkodzenia wątroby dotyczyła preparatów o niepewnej jakości.
5. Czy dawka ma sens w kontekście badań? Kilkanaście miligramów „na pokaz" nie robi różnicy niezależnie od technologii.

Nasza droga: koreańska kurkumina wodnorozpuszczalna

Teraz nasza część, z zaznaczeniem, co jest badaniem, a co deklaracją producenta — żebyś mógł to ocenić sam.

Nasz preparat opiera się na technologii Tencumin S+/G+, opracowanej w Koreańskim Instytucie Badań Biologicznych i Biotechnologii (KRIBB) w Daejeon i chronionej patentem (nr 10-1436464). Jej istotą jest doprowadzenie kurkuminy do postaci rozpuszczalnej w wodzie — bez piperyny i bez syntetycznych nośników. Producent podaje wielokrotnie lepsze wchłanianie względem tradycyjnego proszku kurkumy; jest to deklaracja oparta na dokumentacji patentowej, a nie na niezależnym badaniu porównawczym u ludzi — i tak ją tu przedstawiamy.

Co natomiast jest niezależnie potwierdzone i dlaczego uważamy tę drogę za właściwą: mechanizm. Badanie porównawcze z Hohenheim pokazało, że wygrywają dokładnie te formy, które zwiększają rozpuszczalność kurkuminy po strawieniu, a wszystkie inne strategie — liposomy, fitosomy, mielenie, piperyna — nie dały istotnej różnicy [2]. Nasz produkt należy do tej pierwszej kategorii pod względem zasady działania. Nie twierdzimy natomiast, że osiąga dokładnie te same liczby, co preparat micelarny z tamtego badania — to byłby inny produkt i inne badanie.

Ile kurkuminy dziennie

Tu forma zmienia wszystko. Badania kliniczne nad kurkuminą zwykle stosowały wysokie dawki preparatów słabo przyswajalnych — bo inaczej nic nie dało się zmierzyć [7]. Przy formie o wielokrotnie wyższej biodostępności ta sama ilość w osoczu wymaga odpowiednio mniejszej dawki doustnej.

Praktycznie oznacza to trzy rzeczy. Po pierwsze, porównywanie miligramów między preparatami o różnej technologii nie ma sensu — to jak porównywanie objętości bez znajomości stężenia. Po drugie, „więcej" nie jest automatycznie „lepiej": wysokie dawki to właśnie ten obszar, w którym pojawiały się dolegliwości żołądkowe i rzadkie problemy wątrobowe. Po trzecie, trzymaj się porcji zalecanej przez producenta dla konkretnego preparatu, zamiast przeliczać ją z badania nad zupełnie inną formą.

Najczęstsze pytania

Czy kurkumina liposomalna jest lepiej przyswajalna?

W jedynym randomizowanym badaniu krzyżowym, które porównało osiem form kurkuminy u tych samych osób, liposomalna kurkumina nie wypadła istotnie lepiej od natywnej, a jej rozpuszczalność po strawieniu pozostała poniżej 8%. Istotną przewagę osiągnęły tylko forma micelarna (57-krotnie) i kompleks z γ-cyklodekstryną (30-krotnie). Preparaty liposomalne różnią się między producentami, więc nie jest to werdykt na całą kategorię — ale nie ma dziś dowodu na jej przewagę w bezpośrednim porównaniu.

Która forma kurkuminy wchłania się najlepiej?

W badaniu porównawczym najlepiej wypadła kurkumina micelarna — 57-krotny wzrost pola pod krzywą stężenia w osoczu, przy 80% rozpuszczalności po strawieniu. Drugi wynik osiągnął kompleks z γ-cyklodekstryną: 30-krotny wzrost. Wspólnym mianownikiem obu jest rozpuszczalność, a nie konkretna technologia.

Czy kurkumina w płynie lub w kroplach działa lepiej niż w kapsułkach?

Sama postać płynna niczego nie zmienia — znaczenie ma to, czy kurkumina jest w niej realnie rozpuszczona. Płyn z zawieszonym proszkiem ma ten sam problem co kapsułka z proszkiem. Płynne micele działają nie dlatego, że są płynne, tylko dlatego, że kurkumina jest w nich rozpuszczona.

Czy kurkuma z pieprzem wystarczy?

Badanie z 1998 roku wykazało wzrost biodostępności o 2000% po dodaniu 20 mg piperyny do 2 g kurkuminy — ale z poziomu, na którym kurkumina była w surowicy niewykrywalna lub bardzo niska, więc procent liczony jest od bardzo małej bazy. W bezpośrednim porównaniu z 2021 roku formulacja z adiuwantami, w tym z piperyną, nie osiągnęła istotnej różnicy wobec formy natywnej. Pieprz do potraw z kurkumą ma sens, ale nie zastępuje preparatu o wysokiej rozpuszczalności.

Czym jest kurkumina wodnorozpuszczalna?

To kurkumina przetworzona tak, żeby rozpuszczała się w środowisku wodnym, zamiast pozostawać związkiem tłuszczorozpuszczalnym. Ma to znaczenie, ponieważ badanie porównawcze wykazało, że o biodostępności decyduje właśnie rozpuszczalność po strawieniu, a nie hamowanie metabolizmu czy rozdrobnienie cząstek.

Dlaczego kurkumina prawie się nie wchłania?

Składają się na to cztery czynniki: praktycznie zerowa rozpuszczalność w wodzie, szybki metabolizm w ścianie jelita i wątrobie, szybkie wydalanie oraz niestabilność chemiczna w pH obojętnym i zasadowym. Dlatego po zjedzeniu nawet dużej porcji kurkumy wolna kurkumina w osoczu bywa niewykrywalna.

Czy kobiety wchłaniają kurkuminę inaczej niż mężczyźni?

W badaniu na 23 osobach kurkumina micelarna była 277-krotnie lepiej biodostępna u kobiet i 114-krotnie u mężczyzn względem formy natywnej. Autorzy zaznaczają, że ta różnica wymaga dalszych badań, ale sugeruje, że jedna uniwersalna dawka nie jest optymalna dla wszystkich.

Źródła

1. Anand P, Kunnumakkara AB, Newman RA, Aggarwal BB. Bioavailability of curcumin: problems and promises. Mol Pharm. 2007;4(6):807–818. PMID 17999464
2. Flory S, Sus N, Haas K i wsp. Increasing Post-Digestive Solubility of Curcumin Is the Most Successful Strategy to Improve its Oral Bioavailability: A Randomized Cross-Over Trial in Healthy Adults and In Vitro Bioaccessibility Experiments. Mol Nutr Food Res. 2021;65(24):e2100613. PMID 34665507
3. Improving Curcumin Bioavailability: Current Strategies and Future Perspectives. Pharmaceutics. 2021;13(10):1715. PMID 34684008
4. Schiborr C, Kocher A, Behnam D i wsp. The oral bioavailability of curcumin from micronized powder and liquid micelles is significantly increased in healthy humans and differs between sexes. Mol Nutr Food Res. 2014;58(3):516–527. PMID 24402825
5. Shoba G, Joy D, Joseph T i wsp. Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med. 1998;64(4):353–356. PMID 9619120
6. Micellar Curcumin: Pharmacokinetics and Effects on Inflammation Markers and PCSK-9 Concentrations in Healthy Subjects. Mol Nutr Food Res. 2022;66(21). PMID 36101515
7. Gupta SC, Patchva S, Aggarwal BB. Therapeutic roles of curcumin: lessons learned from clinical trials. AAPS J. 2013;15(1):195–218. PMID 23143785

Przeczytaj także

• Kurkuma z pieprzem — proporcje i czy warto
• Kurkuma na stawy — działanie, badania, dawkowanie
• Kurkuma — skutki uboczne i przeciwwskazania
• Oczyszczanie organizmu — co naprawdę działa